Historia odkryć matematycznych

VI wiek p.n.e.

  • Tales z Miletu.
    Stworzył geometrię.
    Od niego pochodzą takie pojęcia jak: punkt, prosta, płaszczyzna, twierdzenie, teoria.
  • Pitagoras z Samos.
    Wynalazł dowód dedukcyjny.
    Udowodnił podstawowe twierdzenia geometryczne, głównie dotyczące podobieństwa figur.

V wiek p.n.e.

  • Zenon z Elei.
    Sformułował paradoksy związane z posługiwaniem się pojęciem nieskończoności jak liczbą.
  • Hipokrates z Chios.
    Rozwiązał problem podwojenia sześcianu za pomocą podwójnej proporcji {a:x=x:y=y:b}.
  • Demokryt z Abdery.
    Obliczył objętość wielu brył (np. graniastosłupa).

IV wiek p.n.e.

  • Platon.
    Wynalazł dowód nie wprost.
  • Archytas z Tarentu.
    Rozwiązał za pomocą stożkowych problem podwojenia sześcianu.
  • Taeitetos z Aten.
    Skonstruował dwie z pięciu brył regularnych.
  • Arystoteles ze Stagiry.
    Zapoczątkował rozwój logiki formalnej.
  • Euklides z Megary.
    Stworzył pierwszą aksjomatykę geometrii.

III wiek p.n.e.

  • Archimedes z Syrakuz.
    Obliczył objętość kuli.
    Wprowadził pojęcie środka ciężkości.
    Opracował teorie dźwigni, wyporu, rzutu pionowego i ukośnego.
  • Apoloniusz z Pergii.
    Stworzył teorię krzywych stożkowych.

I wiek p.n.e.

  • Sosigenes.
    Stworzył kalendarz juliański panujący powszechnie od 46 roku p.n.e. do 1582.

I wiek n.e.

  • Heron z Aleksandrii.
    Skonstruował maszynę parową (turbinę).
    Przewidział zaćmienie Księżyca w 62 roku.
    Obliczał iteracyjnie pierwiastki.
  • Menelaos z Aleksandrii.
    Autor pierwszej monografii poświęconej geometrii sferycznej.

III wiek n.e.

  • Diofantos.
    Rozwiązywał równania i układy równań w liczbach całkowitych.
  • Pappus z Aleksandrii.
    Jako pierwszy stosował arytmetykę w geometrii
    Podał wzory dotyczące brył obrotowych i zagadnień izoperymetrycznych.

V wiek n.e.

  • Tsu Chung Chi.
    Podał przybliżenie p równe 355/113.

VI wiek n.e.

  • Aryabhata.
    Twórca algebry.
    Rozwiązywał równania kwadratowe, podał przybliżenie pi równe 3,1416.

VII wiek n.e.

  • Brahmagupta.
    Podał ogólne rozwiązanie równania liniowego z dwiema niewiadomymi.
    Pierwszy używał liczb ujemnych.

IX wiek n.e.

  • Al Battani (Albategnius).
    Sporządził tablice niektórych funkcji trygonometrycznych.

X wiek n.e.

  • Abu-l-Wafa.
    Podał wzór sinusów w trygonometrii sferycznej.
    Ułożył tablice sinusów (8 cyfr po przecinku).
    Badał równania sześcienne i dwukwadratowe.

XI wiek n.e.

  • Ibn Al Haitham (Alnazen).
    Rozwiązywał równania dwukwadratowe i obliczył objętości brył obrotowych.
  • Omar Chajjam.
    Stworzył początki geometrii absolutnej.
    Jako pierwszy wprowadził ogólne pojęcie liczby rzeczywistej.

XII wiek n.e.

  • Aczarja Bhaskara.
    Wskazał istnienie dwóch pierwiastków kwadratowych (algebraicznych) z liczby dodatniej.

XIII wiek n.e.

  • Leonardo z Pizy (Fibonacci)
    Wykazał nierozwiązalność przy użyciu pierwiastków kwadratowych równania x3+2x2+10x=20.
    Badał ciągi typu un+2=un+1+un.
  • Chin Chiu Shoa.
    Podał numeryczne metody rozwiązywania równań dowolnego stopnia.
    Rozwiązywał układy kongruencji liniowych.
  • Johannes Duns Scotus.
    Sformułował prawo, że z dwóch zdań sprzecznych wynika dowolne zdanie.

XIV wiek n.e.

  • Mikołaj z Oresme.
    Wprowadził potęgi ułamkowe.
    Rozróżniał szeregi zbieżne i rozbieżne.

XV wiek n.e.

  • Leonardo da Vinci.
    Ustalił położenie środka ciężkości ostrosłupa.
  • Scipione del Ferro.
    Rozwiązywał równania sześcienne typu x3+mx=n.

XVI wiek n.e.

  • Niccolo Fontana (Tartaglia).
    Odkrył ogólną metodę rozwiązywania równań trzeciego stopnia.
  • Gerolamo Cardano.
    Podał rozwiązania równań trzeciego stopnia z użyciem liczb urojonych.
    Zapoczątkował rachunek prawdopodobieństwa.
  • Lodovico Ferrari.
    Odkrył ogólną metodę rozwiązywania równań stopnia czwartego.
  • Francois Viete.
    Udoskonalił notację algebraiczną.
    Korzystając z trygonometrii otrzymał rozwiązanie równania sześciennego.
    Uzależnił współczynniki równania od jego pierwiastków.
  • Simon Stevin.
    Stworzył pojęcie ułamka dziesiętnego.
    Podał współczesną definicję wielomianu i metodę znajdowania największego wspólnego dzielnika wielomianów.
  • John Napier.
    Wynalazca logarytmów.
    Sporządził tablice logarytmów (dziesiętnych) liczb i funkcji trygonometrycznych.

XVII wiek n.e.

  • Rene Descartes (Kartezjusz).
    Jeden z twórców geometrii analitycznej.
  • Gerard Desargues.
    Twórca geometrii rzutowej.
    Wprowadził do geometrii punkt i prostą w nieskończoności.
  • Pierre de Fermat.
    Współtwórca geometrii analitycznej i rachunku prawdopodobieństwa.
    Zapoczątkował rachunek wariacyjny.
  • John Wallis.
    Prekursor rachunku całkowego.
  • Blaise Pascal.
    Współtwórca geometrii rzutowej i rachunku prawdopodobieństwa.
  • Isaac Newton.
    Stworzył rachunek różniczkowy i całkowy.
  • Gottfried Wilhelm Leibniz.
    Współtwórca rachunku różniczkowego i całkowego.
    Wysunął pomysł matematyzacji logiki.
  • Jacob Bernoulli.
    Jeden z twórców teorii prawdopodobieństwa i rachunku wariacyjnego.

XVIII wiek n.e.

  • Johann Bernoulli.
    Rozwinął rachunek różniczkowy (np. odkrył twierdzenie nazywane dzisiaj regułą de l'Hospitala).
  • Girolamo Saccheri.
    Udowodnił ponad 30 twierdzeń geometrii nieeuklidesowej.
  • Abraham de Moivre.
    Rozwijał rachunek prawdopodobieństwa.
    Stworzył teorię ciągów rekurencyjnych i znalazł ich związek z równaniami różnicowymi.
  • Colin Maclaurin.
    Sformułował całkowe kryterium zbieżności szeregów.
    Podał wzory na rozwiązywanie układów równań liniowych.
  • Leonhard Euler.
    Udowodnił związek między liczbami ścian, krawędzi i wierzchołków w wielościanie.
  • Jean le Rond d'Alembert.
    Twórca pojęcia granicy.
  • Joseph Louis de Lagrange.
    Współtwórca rachunku wariacyjnego.
    Stworzył teorię formalnych szeregów potęgowych.
  • Pierre Simon de Laplace.
    Wprowadził "transformację Laplace'a".
  • Brook Taylor.
    Podał wzór umożliwiający przybliżone przedstawienie funkcji za pomocą jej pochodnych.

XIX wiek n.e.

  • Jean Baptiste Fourier.
    Rozwinął teorię szeregów trygonometrycznych.
    Badał układy równań różniczkowych.
  • Carl Friedrich Gauss.
    Stworzył teorię funkcji analitycznych, i teorię błędów.
    Udowodnił zasadnicze twierdzenie algebry
    Wprowadził pojęcie krzywizny powierzchni.
    Podał twierdzenie o konstruowalności wielokątów foremnych.
  • Augustin Louis Cauchy.
    Podał współczesne definicje funkcji, jej granicy, ciągłości, pochodnej i całki.
    Udowodnił twierdzenie o istnieniu rozwiązań równań różniczkowych.
    Rozwinął teorię funkcji zmiennej zespolonej.
  • Nikołaj Iwanowicz Łobaczewski.
    Jeden z twórców geometrii hiperbolicznej.
  • Niels Henrik Abel.
    Wykazał nieistnienie ogólnych wzorów na pierwiastki równań stopnia wyższego niż cztery.
  • Evariste Galois.
    Podał kryteria charakteryzujące te równania stopnia wyższego niż cztery, które daje się rozwiązać za pomocą podstawowych działań arytmetycznych.
  • Carl Gustav Jacobi.
    Rozwinął teorię funkcji eliptycznych i zastosował ją do teorii liczb.
  • Peter Gustav Lejeune Dirichlet.
    Zastosował funkcje analityczne do teorii liczb (szeregi Dirichleta).
    Badał zbieżność szeregów trygonometrycznych. Uściślił rachunek wariacyjny.
  • Georg Friedrich Bernhard Riemann.
    Stworzył geometryczną teorię funkcji analitycznych (powierzchnie Riemanna).
    Sformułował podstawy geometrii różniczkowej.
    Sprecyzował pojęcie całki.
  • Karl Weierstrass.
    Udowodnił twierdzenie o aproksymacji wielomianami funkcji ciągłych.
    Rozwinął teorię funkcji zespolonych.
  • Joseph Liouville.
    Wykazał istnienie liczb przestępnych oraz nieelementarność całek wielu funkcji elementarnych.
  • Giuseppe Peano.
    Podał aksjomatykę liczb naturalnych.
    Podał przykład krzywej wypełniającej kwadrat.
  • Henri Poincare.
    Jeden z twórców topologii i jakościowej teorii równań różniczkowych.
    Równocześnie z Einsteinem sformułował matematyczne konsekwencje zasady względności.

XX wiek n.e.

  • David Hilbert.
    Wprowadził pojęcie nieskończenie wymiarowej przestrzeni euklidesowej (przestrzenie Hilberta).
  • Elie Cartan.
    Udowodnił wiele podstawowych twierdzeń dotyczących teorii grup, geometrii różniczkowej, układów cząstkowych równań różniczkowych.
    Stworzył rachunek zewnętrznych form różniczkowych.
  • Hermann Weyl.
    Stworzył teorię reprezentacji grup ciągłych.
  • Henri Leon Lebesgue.
    Jeden z twórców współczesnej teorii funkcji rzeczywistych (teoria miary, nowy typ całki, różniczkowalność prawie wszędzie).
  • Stefan Banach.
    Twórca analizy funkcjonalnej.
    Podał aksjomatykę przestrzeni nazywanych dziś przestrzeniami Banacha.
  • Kurt Goedel.
    Wykazał nieistnienie zupełnego i niesprzecznego układu aksjomatów dla arytmetyki.
  • Karol Borsuk.
    Stworzył teorię retraktów i teorię kształtu. Wprowadził pojęcie grupy kohomotopii.
  • John von Neumann.
    Stworzył spektralną teorię operatorów nieograniczonych, teorię gier.
    Podał teoretyczne zasady budowy komputerów.
  • Alan Turing.
    Twórca podstaw teorii obliczalności i teorii automatów.
    Podał abstrakcyjny model uniwersalnej maszyny liczącej.
  • Norbert Wiener.
    Twórca podstaw cybernetyki.
  • Andriej Nikołajewicz Kołmogorow.
    Sformułował aksjomatykę rachunku prawdopodobieństwa.
  • Alexander Grothendieck.
    Rozwinął geometrię algebraiczną.
    Zrewolucjonizował algebrę homologiczną.
    Twórca K-teorii.
  • Laurent Schwartz.
    Twórca teorii dystrybucji.
  • René Thom.
    Wprowadził i rozwinął teorię kobordyzmu w topologii algebraicznej.
    Twórca teorii katastrof.
  • Steven Smale.
    Udowodnił słynną hipotezę Poincarego dla n większych od czterech.
    Współtwórca współczesnej teorii gładkich układów dynamicznych.
  • Paul Cohen.
    Udowodnił niezależność hipotezy continuum od aksjomatów teorii mnogości.
  • Benoit Mandelbrot.
    Twórca teorii fraktali.
  • William Thurston.
    Scharakteryzował geometrie rozmaitości trójwymiarowych.
  • Gerd Faltings.
    Udowodnił hipotezę Mordella.
  • Simon Donaldson.
    Odkrył egzotyczne struktury w przestrzeni czterowymiarowej.
  • Vaughan Jones.
    Odkrył zaskakujące związki między algebrą operatorów i teorią węzłów, podał proste niezmienniki charakteryzujące węzły.
  • Edward Witten.
    Wprowadził nowe idee fizyki matematycznej (supersymetria, teoria strun).
  • Andrew Wiles.
    Udowodnił Wielkie Twierdzenie Fermata.